Zaczynałem od prostych kawałków drewna znalezionych na spacerze. Dziś wiem, że przygotowanie materiału to połowa sukcesu w rzeźbie. Nie każdy kawałek nadaje się od razu do noża czy dłuta. Wilgoć, sęki, pęknięcia – to wszystko trzeba ocenić, zanim weźmiesz się za formę. A kiedy już masz odpowiedni surowiec, potrzebujesz miejsca, gdzie go przechowasz i wysuszysz. Ja korzystam z magazynu samoobsługowego pod Warszawą, bo w bloku nie mam warunków do trzymania zapasu desek i kloców.
Wybór gatunku drewna do pierwszych prób
Lipa jest bezkonkurencyjna dla początkujących. Ma miękką i jednolitą strukturę, nie wykrusza się przy cięciu ostrym narzędziem. Olcha też bywa dobra, ale szybciej ciemnieje po wystawieniu na światło. Do figurek o rozmiarach dłoni najlepszy jest suchy jawor – twardość ma średnią, a włókno nie rozwarstwia się jak w sośnie.
Unikaj mokrego dębu na startę: pęknie ci przy suszeniu albo stępi nóż po kilku pociągnięciach. Zbieraj odpady z tartaków – często oddają skrawki za grosze lub za darmo.
Sposoby suszenia drobnych kawałków
Świeżo ścięte drewno zawiera dużo wody. Jeśli od razu zaczniesz rzeźbić, później forma się skurczy i popęka. Małe elementy grubości 5-7 centymetrów możesz suszyć powoli: owiń je gazetami i zmieniaj papier co dwa dni przez trzy tygodnie. Inna metoda to zanurzenie w alkoholu izopropylowym na 24 godziny – alkohol wypiera wodę szybciej.
Większe kloc najlepiej układać w przewiewnym pomieszczeniu bez przeciągów. Temperatura 20-25 stopni Celsjusza przyspiesza proces bez ryzyka pęknięć na powierzchni.
- Sprawdzaj wilgotność wagą: ważyć kawałek raz w tygodniu; gdy przestanie tracić masę – jest gotowy
- Końce zabezpiecz klejem stolarskim przed szybkim wysychaniem i pęknięciami
- Nie susz przy kaloryferze ani na słońcu – powstają naprężenia wewnętrzne
- Cienkie deski (do 3 cm) schną swobodnie pod daszkiem na dworze przez dwa miesiące latem
- Sztuczne suszenie mikrofalowe działa tylko dla przedmiotów poniżej 50 g (5-kilogramowy kloc wybuchnie)
Czyszczenie i wyrównywanie powierzchni przed rzeźbieniem
Korę usuń zawsze przed suszeniem – pod nią żyją larwy owadów i grzyby pleśniowe. Zdejmuj ją nożem lub tasakiem od nasady ku czubkowi gałęzi. Surowe włókno pod spodem piaskuj papierem o gradacji 80-120 przed suszeniem; potem będzie już trudniej usunąć nierówności.
Pęknięcia powierzchowne możesz zamknąć wkładając cienki klin z tego samego gatunku drewna posmarowany klejem poliuretanowym. Pamiętaj tylko żeby klin był wysuszony ten sam czas co reszta materiału.
Sposoby przechowywania zapasu surowca dla hobbystów
– Małe biurko zasypane trocinami nikomu nie służy; kup wyniesiony regał metalowy albo plastikową skrzynię narzędziową dla klasycznych formatów desek.
Cenniejsze gatunki jak grusza cis czy wiśnia trzymaj osobno owinięte folią bąbelkową żeby nie obijały się o siebie podczas transportu.
-Jeśli robisz przerwę dłuższą niż miesiąc – zabezpiecz wszystkie kawałki preparatem przeciwgrzybicznym dostępnym u stolarzy.
-Kilka razy widziałem jak ludzie tracili świetny materiał przez zwykłą wilgoć magazynowanego pomieszczenia dlatego warto inwestować w pochłaniacz wilgoci który kosztuje około trzydziestu złotych.
-Nie mieszaj lipy z dębem w jednym pojemniku twardsze drewno może pozostawić rysy na miękkim nawet podczas leżenia.
-Dla własnego spokoju oznacz każdą sztukę datą pozyskania flamastrem niezmywalnym bo łatwo stracić orientację w stosie desek po paru tygodniach przerwy od hobby .